Albertyn

Rejon słonimski

Zespół pałacowy w dawnym majątku ziemskim położony na wschodnich obrzeżach miasta

Albertyn Pałac przed 1939r. Z R. Aftanazego.

Miejscowe dobra od XVI wieku należały do rodu Sapiehów, w stuleciu kolejnym przeszły na własność Brzostowskich. Na początku XIX wieku kupili je Pusłowscy. W ich rękach majątek pozostawał do września 1939 roku.

Od roku 1809 właścicielem Albertyna był Wojciech Pusłowski, marszałek słonimski, poseł na Sejm Czteroletni, żonaty z Józefą Drucką-Lubecką, siostrą Ksawerego, słynnego ministra skarbu Królewstwa Polskiego. Majątek w następnej kolejności odziedziczył Władysław, ich syn, ożeniony z Genowefą Drucką-Lubecką, córką ministra. Kolejnym dziedzicem był Franciszek Ksawery, syn Władysława. Ostatnim właścicielem Albertyna został syn Franciszka Ksawerego, Władysław Pusłowski, żonaty z Krystyną Marią Pignatelli d’Aragona. We wrześniu 1939 roku Pusłowscy
na zawsze opuścili swe majętności.

Późnoklasycystyczny pałac w Albertynie zbudował Władysław Pusłowski w pierwszej połowie XIX wieku. Wzniesiono go nieopodal dużego stawu, utworzonego przy rzece Issie. Podstawą konstrukcji stał się dawny zajazd, do którego dobudowano pod kątem prostym korpus reprezentacyjny. Ze względu na obfite nawodnienie terenu, zrezygnowano z budowy prawego skrzydła.

Po II wojnie światowej pałac został częściowo przebudowany. Jest to budynek piętrowy, wzniesiony na planie prostokąta. Elewację frontową pałacu zdobi portyk z dwoma boniowanymi filarami i dwiema środkowymi kolumnami, zwieńczony trójkątnym frontonem. Do czasu przebudowy fasadę zdobił portyk z czterema kolumnami toskańskimi, zwieńczony szczytem schodkowym, dzielonym płycinami. W szczycie znajdowało się trójkątne okienko. Pod portyk na całej jego szerokości prowadzą schody. Po obu ich stronach umieszczono dwie kamienne rzeźby leżących lwów i dwie
amfory.

Skrzydło boczne pałacu zbudowano na planie wąskiego prostokąta. Jego szczyt zaznaczony jest ryzalitem z boniowanymi narożnikami. Korpus główny, jak i skrzydło boczne, nakrywa gładki czterospadowy dach. Według Romana Aftanazego, badacza dziejów rezydencji, wnętrza reprezentacyjne mieściły się w korpusie głównym. Było tam pięć przestrzennych pokoi z parkietowymi posadzkami, z różnych gatunków drzewa, skomponowanymi w desenie szachownicy, owali i kwadratów. Ściany miały wzorzyste obicia o dyskretnych rysunkach, materiałowe lub tapetowe. Sufity
posiadały rozety, z których zwisały żyrandole. Z wyposażenia
wnętrz na szczególną uwagę zasługiwały francuskie kominki oraz piece lotaryńskie w stylu Cesarstwa. Pałac urządzono stylowymi meblami krajowymi i zagranicznymi. Pusłowscy posiadali unikatowe kolekcje porcelany telechańskiej pod postacią wazonów, doniczek i lichtarzy. Księgozbiór urządzonej w oddzielnej podłużnej sali biblioteki liczył kilkanaście tysięcy tomów. W pałacu zgromadzono
cenną kolekcję obrazów.
Z ustaleń Aftanazego wynika, że w 1915 roku Pusłowscy w obawie przed zbliżającym się frontem wywieźli do Moskwy cztery i pół wagonu cennych rzeczy: całe archiwum, książki, obrazy, meble, rzeźby. W czasie I wojny światowej pałac służył najpierw jako kwatera główna generała Daniłowa, później Leopolda Bawarskiego, dowódcy frontu niemieckiego. Wówczas Albertyn odwiedzili Wilhelm II oraz arcyksiążę Karol, późniejszy cesarz austriacki. Pod koniec wojny majątek został mocno zdewastowany. Z wywiezionych
przedmiotów udało się odzyskać tylko pół wagonu. W okresie międzywojennym Pusłowscy urządzili pałac na nowo, część rezydencji przeznaczając na potrzeby misji jezuickiej. W okresie II wojny światowej Albertyn został po raz kolejny rozgrabiony. Po wojnie zespół pałacowy przejęła władza sowiecka.

Z dawnego założenia pałacowego zachowała się późnoklasycystyczna dwukondygnacyjna oficyna usytuowana za pałacem, a także modernistyczny dwukondygnacyjny budynek stajni, którą zbudowano na początku XX wieku z czerwonej cegły w kształcie podkowy, według projektu architekta Tadeusza Stryjeńskiego. Do pałacu prowadziło kilka wybrukowanych dróg z alejami. Fragment jednej z nich również się zachował. Na teren pałacowy prowadzi brama wjazdowa z murowanymi filarami. Budynki otaczają pozostałości rozległego parku krajobrazowego, przylegającego do dużego stawu, utworzonego z rozlewiska Issy.

Obecnie budynki zespołu pałacowego wykorzystywane
są na rzecz centrum młodzieżowego.

Pamięć dla Pokoleń