Hrajno

Hrajno na mapie

30 km na północ od Brzostowicy Wielkiej

Rejon brzostowicki

Dawna osada folwarczna.

Położona przy drodze prowadzącej z Indury do Olekszyc nad rzeką Świsłoczą. Prawdopodobnie założona została na przełomie XV i XVI w. Wówczas w ramach akcji osadniczej, prowadzonej na tych terenach przez Jagiellonów, od Niemna osadnictwo posunęło się bardziej na południe. Wzdłuż rzeki Świsłoczy, przy ważnym trakcie prowadzącym z Wilna przez Grodno, Brześć do Krakowa, zostały założone także drobne osady rycerzy litewskich, jak np.: Cydziki, Ejsmonty, Glindzicze, Jodkiewicze, Staniewicze, Zaniewicze, Łaniewicze. Dalej na południe na wschodnim brzegu Świsłoczy, wówczas na przełomie XV i XVI w. otrzymali nadanie różni panowie, m.in. Aleksander Chodkiewicz dostał Brzostowicę Wielką, a Fiodor Massalski – Olekszyce. W tamtym czasie kształtowała się struktura etniczna omawianego obszaru. Możni panowie, sprowadzając ludność z różnych stron rozległego Księstwa Litewskiego, powodowali powstawanie enklaw ludności innego pochodzenia. W pobliżu okolic drobnoszlacheckich i nadań dla możnych panów osiedlano chłopów. Wśród nowych osadników służebnych byli Rusini, Białorusini, Litwini.

W wieku XVIII Hrajno było własnością Ogińskich i należało do parafii indurskiej dekanatu grodzieńskiego. W rękopiśmiennym opisie parafii litewskich z 1784 r., opracowanego przez Wiesławę Wernerową podano:

„Hrayno folwark JO Ogińskiego, między wschodem zimowym i południem pół mili wielkie. Indura dwór i miasteczko JW. Ogińskiego, w którym kościół parafialny jest punktem względem którego czyni się opisanie całej parafii”.

Wówczas właścicielem rozległych dóbr był Michał Kazimierz Ogiński, wojewoda wileński (od 1764 r.) hetman wielki litewski w latach 1768-1793, pisarz polny i cześnik wielki litewski. Był on kuzynem Andrzeja Igncego, ojca kompozytora Michała Kleofasa Ogińskiego. Folwarki Hrajno i Zarubicze przekazał M.K. Ogiński swemu sekretarzowi do spraw politycznych i marszałkowi dworu, Ignacemu Lachnickiemu. Był on człowiekiem wykształconym, w 1772 r. uzyskał stopień doktora filozofii na Akademii Wileńskiej, wstąpił do wojska i trafił na służbę do hetmana wielkiego litewskiego. W 1789 r. J. Lachnicki służbę zakończył w randze pułkownika wojsk litewskich, po czym podał się do dymisji i osiadł w dobrach nadanych mu przez M.K. Ogińskiego. W 1790 r. pełnił funkcję łowczego, a od 1793 r. stolnika wilkomirskiego. Podczas Insurekcji Kościuszkowskiej J. Lachnicki był Komisarzem Litewskiej Komisji Skarbowej i wiceprezydentem Grodna. Po ostatnim rozbiorze Polski w 1795 r., zamieszkał w Wilnie. W pierwszej połowie XIX w. folwark Hrajno nadal pozostawał własnością tej rodziny. Michał Lachnicki był grodzieńskim sędzią ziemskim. Jego syn Roman przewodził sejmikowi powiatowemu. W okresie międzywojennym folwark należał do rodziny Zaniewskich. W najbliższym sąsiedztwie znajdował się majątek w Mandzinie, należący do Ursyn-Niemcewiczów.

Po drugiej wojnie światowej folwark przeszedł we władanie powstałego tam kołchozu. Zachował się znajdujący się przy drodze mieszkalny budynek folwarczny. Obecnie stanowi własność prywatną.

Hrajno. Mieszkalny budynek folwarczny. Stan z 2012 r.

Z założenia folwarcznego zachował się także murowany piętrowy spichlerz (widoczny od drogi). Drzwi wejściowe do niego w centralnej części wyznaczają dwie masywne na pół wtopione w ścianę kolumny, połączone u góry drewnianym balem.

Zachowały się również ściany jeszcze jednego kamiennego spichlerza ze zrujnowanym dachem. Teren zarośnięty krzakami, częściowo zabudowany.