Nowosiółki

14 km na południe od Grodna

Rejon grodzieński

Zespół dworski w dawnym majątku ziemskim.

Położony przy drodze prowadzącej z Grodna do Indury. Do 1795 r. Nowosiółki należały do dóbr królewskich. Według rękopiśmiennego opisu parafii litewskich dekanatu grodzieńskiego z 1784 r., opracowanego przez Wiesławę Wernerową, mieścił się tam dwór i klucz ekonomii grodzieńskiej.

Nowosiółki. Widok przebudowanego dworu. Stan z 2012 r.

Po ostatnim rozbiorze Rzeczypospolitej w 1795 r. dobra te zostały skonfiskowane przez władze carskie. W 1797 r. majątek liczący około 1900 hektarów został przekazany przez cara Pawła I w nagrodę dla generała rosyjskiego Iwana Aleksiejewa. Po nim w 1821 r. dobra przejęła jego córka, Warwara Wejmarn. Od niej majątek przeszedł w ręce jej syna, Iwana Wejmarna, oficera carskiego. Według przekazanych relacji krajoznawcy Iwana Budnika opartych na badaniach archiwalnych w 1858 r., I. Wejrman sprzedał majątek Władysławowi Spirydowiczowi. Brał on udział w powstaniu styczniowym 1863 r. Wówczas majątek stał się centrum łączności powstańczej tamtego regionu. W 1864 r. W. Spirydowicz za udział w powstaniu został zesłany na Syberię do guberni tomskiej. Dobra zostały skonfiskowane przez władze carskie, a w 1868 r. sprzedane Jefgrafowi Kurłowowi, urzędnikowi państwowemu. W posiadaniu tej rodziny majątek znajdował się do lat 30. XX w. Według informacji zawartej w spisie ziemiaństwa z 1930 r. majątek należał do Elżbiety Kurłowej i liczył 640 hektarów.

Nowosiólki. Widok ogólny dawnego dworu. Stan z 2012 r.

Mieszkanka wsi Nowosiółki, Romualda Olszewska, relacjonuje:

Majątek był położony za wsią. Dwór był zbudowany prawdopodobnie przez Kurłowa. Nieopodal dworu znajdowały się spichlerze, stajnie, świeronki. Niżej w parku wykopana była sadzawka. Przed dworem i aż do szosy rosły lipy, a przez drogę wiodącą do wsi był posadzony duży sad, otoczony aleją modrzewiową, a z drugiej strony dębową. Pański dwór był obszerny, po obu jego stronach zbudowane były werandy, z których wchodziło się do budynku. Tu po wojnie odbywały się tańce. Eugeniusz Kurłowicz zginął w 1919 r. Majątkiem zarządzała jego żona Elżbieta. Był u nich syn Maksym. Przed wojną majątek odsądziła Wagatowska”.

Według I. Budnika w latach 30. XX w. majątek został odsądzony przez rodzinę powstańca styczniowego Spirydowicza. Wspomniana Wagatowska na pewno była prawowitą spadkobierczynią skonfiskowanego majątku po upadku powstania styczniowego. Po drugiej wojnie światowej utworzono tam kołchoz. Budynek dworu przeznaczony był na przychodnię lekarską. Od dwudziestu lat mieści się w nim ośrodek dla uzależnionych od alkoholu. Dwór został przebudowany. Zachowała się część dawnego parku krajobrazowego wraz z sadzawką i prowadząca do dworu aleją modrzewiową.