Obryń

Obryń na mapie

14 km na wschód od Korelicz

Rejon korelicki

Pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w dawnym majątku ziemskim.

Obryń. Pozostałości zespołu pałacowego. Stan 2018r.

 Położone są nieopodal Niemna nad rzeką Obrynką, dopływem rzeki Uszy. Dobra te należały do rodu Obryńskich. Potem przeszły we władanie Dunin-Rajeckich. Na początku XIX w. należały do Konstantego Dunin-Rajeckiego, który był oficerem Armii Napoleońskiej. W 1812 r. dowodził 19. pułkiem ułanów w wojnie z Rosją. Po ślubie jego córki Zofii z Józefem Kaczycem majątek w posagu został wniesiony w dom męża. Józef Kaczyc brał również udział w wojnie 1812 r. przeciwko Rosji. Był on posłem Sejmu Królewstwa Polskiego, który w styczniu 1831 r., w czasie powstania listopadowego zdetronizował cara Mikołaja I i powołał Rząd Narodowy. Po upadku powstania Józef Kaczyc, jak i wielu innych członków Rządu Narodowego, posłów, polityków, pisarzy znalazł się na emigracji, gdzie zmarł w 1868 r. Po nim Obryń odziedziczył najmłodszy z jego trzech synów Konstanty żonaty z Julią Niesiołowską. Kolejno dobra te przeszły do ich dwóch synów Józefa i Stanisława. Do rodziny Kaczyców majątek należał do września 1939 r. Według Romana Aftanazego, badacza dziejów rezydencji, pałac rezydencjonalny w Obryniu w 1839 r. wybudował Konstanty Dunin-Rajecki. Był to okazały, murowany piętrowy budynek z występującym w elewacji frontowej mocno  zarysowanym ryzalitem. Po obu stronach pałacu znajdowały się piętrowe oficyny. Wygląd zewnętrzny rezydencji na tle parku jest znany ze szkicu Napoleona Ordy z 1876 r. Konstanty Dunin-Rajecki jednocześnie z budową pałacu założył wokół niego park krajobrazowy z sadzawką.

Obryń. Pozostałości pałacu. Stan 2018r.
Obryń. Pozostałości pałacu. Stan 2018r.

R. Aftanazy podaje, że dwór w Obryniu przed 1914 r. należał do najbardziej bogato wyposażonych w zbiory artystyczne i naukowe siedzib ziemiańskich Nowogródczyzny. Jego właściciele posiadali bardzo cenny zbiór prcelany, sporą galerię obrazów i wiele innych dzieł sztuki i pamiątek rodzinnych. Większość zbiorów zaginęła po 1914 r., a te które przetrwały bezpowrotnie zostały utracone w 1939 r.

W okresie od lipca 1941 r. do czerwca 1944 r. majątek był w zarządzaniu niemieckiej administracji. Po drugiej wojnie światowej na ziemiach majątkowych urządzono kołchoz.

Obryń. Stajnia. Stan 2018r.

Obecnie z założenia pałacowego pozostały ruiny, zarośnięte dookoła drzewami i krzakami. Zachował się budynek stajni dworskiej, zbudowany przez Kaczyców. Na skraju dawnego, obszernego parku dworskiego z zachowanymi sędziwymi drzewami znajduje się zniszczona kaplica grobowa Dunin-Rajeckich i Kaczyców – ostatnich wlaścicieli Obrynia. W 1844 r. w kaplicy spoczęły szczątki Konstantego Dunin-Rajeckiego, wlaściciela majątku w pierwszej połowie XIX w. Wśród zdewastowanych i pootwieranych nisz grobowych zachowała się murowana płyta z łacińską inskrypcją: HIC SITUS EST/ CONSTANTINE DUNIN-RAJECKI/ HERBES OBRINAE,/ NAT.ANNO 1773/ OBIT 1844

I tablica memoratywna o treści: PROCHOM DZIADA / KONSTANTINA DUNIN- RAJECKIEGO/ PUŁK. W. POLSK. LEGJI HON.KAW./ UR. W 1773 ZM. 7 LIPCA 1844…/

W 2012 r. na prośbę ówczesnego Konsula Generalnego RP w Grodnie Andrzeja Chodkiewicza, renowację kaplicy wykonała firma „Tajfun” z Grodna.

Obecnie teren dworski z parkiem znajduje się w zarządzaniu lokalnych władz.