Ostaszyn

24 km na zachód od Nowogródka

Rejon nowogródzki 

Zespół dworski w dawnym majątku ziemskim

Na początku XIV wieku istniał tu dwór wielkiego księcia litewskiego Witolda. Według Marii Jaraszuk dobra te przeszły pod koniec XV wieku we władanie Czetwertyńskich, później Sołomierzeckich. Kolejno Ostaszyn należał do Jana Kiszki, który pełnił szereg ważnych stanowisk w Wielkim Księstwie Litewskim: krajczy litewski, podczaszy, starosta żmudzki i kasztelan wileński. W czasie wojny inflanckiej w 1580 roku brał on udział u boku króla Stefana Batorego w pochodzie do Wielkich Łuk. Zmarł nie pozostawiając potomstwa. Jego żona Elżbieta z Ostrogskich wyszła po jego śmierci za mąż za Krzysztofa Radziwiłła „Pioruna”. W ten sposób dobra te przeszły we władanie Radziwiłłów. 

Ostaszyn. Strona szczytowa dworu. Stan 2018 r.

Krzysztof Radziwiłł pełnił znaczące funkcje i urzędy w Wielkim Księstwie Litewskim. Był między innymi wielkim hetmanem litewskim, wojewodą wileńskim, kasztelanem trockim. Brał także udział w wyprawach inflanckich przeciwko carowi Iwanowi Groźnemu. W jego posiadaniu skupiły się olbrzymie latyfundie na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ostatnim właścicielem dóbr ostaszyńskich był Dominik Radziwiłł, XI ordynat nieświeski, pułkownik wojsk Księstwa Warszawskiego i gwardii napoleońskiej. Po Radziwiłłach, jak przekonuje Maria Jaraszuk, właścicielami majątku stali się Obuchowiczowie, a w 1820 roku kupił go Tadeusz Czeczot. W posiadaniu Czeczotów Ostaszyn znajdował się do momentu parcelacji w 1930 roku. Jak utrzymuje miejscowa ludność, ostatnimi właścicielami majątku byli Pietruszkiewiczowie. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej mieli oni ziemie majątkowe wyprzedać.

Ostaszyn. Aleja dworska. Stan 2018 r.

Do dzisiejszych czasów zachował się XIX-wieczny, klasycystyczny, murowany, parterowy budynek dworu, wzniesiony na planie prostokąta, nakryty dwuspadowym dachem. Środkową część jego elewacji frontowej podkreśla płytki ryzalit, zwieńczony trójkątnym frontonem. W czasie II wojny światowej spłonął dach budynku. Po wojnie został on odbudowany. Do 2004 roku funkcjonowała tutaj szkoła, jednak obecnie budynek dworski nie jest użytkowany. Nieopodal znajdowała się oficyna dworska, która – podobnie jak i inne majątkowe budynki gospodarcze – nie zachowała się. Do dworu przylega zaniedbany obecnie park, otoczony z trzech stron alejami lipowymi.

Warto dodać, że miejscowości o tej samej nazwie – Ostaszyn i Ostaszyn Murowany – znajdują się w rejonie korelickim nad rzeką Serwecz, położone w niedużej odległości od siebie. Należały one do Bułhaków i Grabowskich. Zabudowania dworskie w tych miejscowościach się dotrwały do współczesności.

Pamięć dla Pokoleń