Perstuń

23 km na północny zachód od Grodna

Rejon grodzieński

Pozostałości dawnego majątku ziemskiego.

Pierwsze wzmianki o Perstuniu, pochodzące z początku XVI wieku, znajdują się w Metrykach Litewskich. Wówczas miały miejsce liczne nadania wielkoksiążęce w Puszczy Perstuńskiej. Założony tam został dwór wielkoksiążęcy nazwany Perstuniem. Według Metryki Litewskiej, w 1507 roku zarządzał tym dworem Marcin Chreptowicz, łowczy i koniuszy litewski. W 1514 roku król Zygmunt I Stary nadał część Puszczy Perstuńskiej wraz z barciami Mikołajowi Sopoćce, który założył w sąsiedztwie z Perstuniem dwór nazwany Sopoćkinie. Według opisu parafii litewskich z 1784 roku, dwór w Perstuniu należał do ekonomii grodzieńskiej JKM (Jego Królewskiej Mości).

Perstuń w Słowniku geograficznym. Źródło: DIR zasoby polskie.

W okresie zaboru rosyjskiego w XIX wieku dobra te z nadania władz rosyjskich przeszły we władanie Aleksandra Świerczyna. Według O. Józefa Makarczyka, badacza dziejów tego regionu, posiadał on obszerne dobra i był wówczas najbogatszym właścicielem ziemskim w tej okolicy.

Perstuń na mapie z 1928 roku. Źródło: Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego, fragment mapy „Sopoćkinie”.
Widok współczesny terenu podworskiego. Stan z 2018 roku.

Według informacji zawartych w Spisie Ziemian Rzeczypospolitej Polskiej z 1930 roku, majątek w Perstuniu należał do Stanisława Pankiewicza i liczył 170 hektarów ziemi. Do tej rodziny należały także majątki w Wotowcach i Kapłanowcach. W posiadaniu Pankiewiczów były one do września 1939 roku. Według źródeł Instytutu Pamięci Narodowej, Franciszek Pankiewicz, właściciel majątku w Kapłanowcach, w 1939 roku został aresztowany przez NKWD. Więziony był w Mińsku, gdzie został rozstrzelany podczas ewakuacji więzienia w czerwcu 1941 roku. Natomiast jego syn Stanisław był pilotem w stopniu porucznika, walczył podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku. Później toczył walki w Anglii. Zginął 17 grudnia 1942 roku na Malcie w wyniku katastrofy samolotu.

We wrześniu 1939 roku majątek w Perstuniu został przejęty przez władze sowieckie. To samo spotkało także inne dobra ziemskie należące do rodziny Pankiewiczów.

Po drugiej wojnie światowej utworzony został tutaj kołchoz.

Budynek dworu w Perstuniu nie zachował się. Z założenia dworskiego pozostał zbudowany z kamienia  spichlerz, kamienne ściany stajni i budynku gospodarczego. Z istniejących niegdyś trzech stawów dworskich, położonych na różnym poziomie, dwa z nich są zarośnięte. Częściowo zachował się, położony na pagórku, zarośnięty park dworski. Obecnie teren podworski znajduje się w rękach prywatnych.