Słonim

Rejon słonimski

Dawny zespół pałacowy Michała Kazimierza Ogińskiego, położony nad rzeką Szczarą

Pierwsze wzmianki o mieście datowane są na wiek XI. Wspomina je Jan Długosz, a także kronikarze ruscy i litewscy. Już w XIII wieku Słonim był grodem i posiadał drewniany zamek wzniesiony nad rzeką Szczarą. W 1532 roku król Zygmunt Stary nadał miastu prawo magdeburskie. Przywilejem z 4 stycznia 1591 roku Zygmunt III Waza potwierdził to prawo i urządzenie magistratu, a także nadał miastu herb przedstawiający złotego lwa z krzyżem podwójnym w błękitnym polu.

Sejm roku 1631 naznaczył Słonim miejscem zjazdów przedsejmowych. Zbierali się tu senatorowie i posłowie z wszystkich województw Wielkiego Księstwa Litewskiego, Inflant i Rusi. W 1641 roku król Władysław IV w celu uporządkowania miasta nadał przywilej mieszczanom na wybrukowanie ulic i rynku. Michał Baliński, XIX-wieczny badacz dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego pisał: „Już tedy Słonim był jednem z ważniejszych miast drugiego rzędu w Litwie, tak przez ludność swoje, jako i przez handel: gdy Michał Ogiński hetman W.L. dostawszy starostwo słonimskie i osiadłszy tu na początku panowania Stan. Augusta, długim pobytem bogatego dworu swego i przedsięwzięciami pożytecznymi podniósł jeszcze bardziej i uświetnił to miasto. W samym prawie środku wymurował obszerny pałac i skupiwszy kilka prywatnych placów, zapełnił je różnymi wielkimi budowami, między którymi celowały: dom opery, dom mieszczący baletników, ujeżdżalnia i gmachy rzemieślnicze; wszystkie otoczone zostały rozległymi ogrodami”.

W roku 1777 Michał Kazimierz Ogiński stworzył w Słonimiu
drukarnię, szkołę, zbudował teatr, założył park, skanalizował
i osuszył błociste brzegi Szczary. Największym jego osiągnięciem było sfinansowanie budowy kanału o długości 54 km od Jasiołdy do Szczary przez Słonim, połączywszy Niemen z Dnieprem. Kanał nazwano imieniem twórcy. Baliński pisał: „Ożywił miasto handlem i przemysłem tak dalece, że co rok kilkaset statków zbożem i towarami ładowanych, oprócz niezliczonych tratew drzewa przepływa pod jego murami i zasila handel miejscowy. Słonim za czasów Ogińskiego stał się głośnym na cały kraj siedliskiem gustu i wytwornych rozrywek”.

Ogiński hojnie podejmował tu także we wrześniu 1784 roku jadącego na sejm do Grodna króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Słonim z okolicznymi dobrami stanowił ekonomię królewską.

Pałac Ogińskiego nie zachował się. Został zburzony jeszcze w XIX wieku. Nieopodal Kanału Ogińskiego znajduje się wzgórze zamkowe, na którym był on zbudowany, w pobliżu wzgórza znajduje się XVIII-wieczny budynek austerii, czyli zajazdu, przy pałacu starosty słonimskiego wielkiego hetmana litewskiego Michała Ogińskiego. Był to budynek piętrowy. Po II wojnie światowej dobudowano kolejne piętro. Mieściła się tam szkoła techniczna. Obecnie funkcjonują tutaj firmy komercyjne. Tej części miasta dodają uroku park i Kanał Ogińskiego.

Pamięć dla Pokoleń