Słowniczek

Poniżej przedstawiamy Państwu pomocne pojęcia z zakresu architektury i budownictwa, które pojawiają się w opisach Józefa Porzeckiego.

Arkada – łuk wsparty na dwóch podporach (kolumnach). Arkady występują pojedynczo lub w rzędzie.

Arkady spichlerza w Żemłosławiu Stan z 2018 roku

Attyka – górny element budynku w postaci ścianki lub balustrady osłaniający dach.

Attyka na pałacu w Berdówce Stan 2018

Belweder – dodatkowe piętro lub nadbudówka nad najwyższą kondygnacją budynku, stosowana głównie w pałacach, zwykle
z tarasem.

Dach naczółkowy – dach dwuspadowy z dodatkowymi, niewielkimi, trójkątnymi połaciami (zwanymi naczółkami) umieszczonymi ukośnie w górnej części ścian szczytowych.

Dach naczółkowy dworu w Możejkowie Małym Stan z 2018 roku

Fronton (przyczółek) – niski szczyt nad portykiem, o różnym kształcie, ograniczony krawędziami bocznymi dachu dwuspadowego.

Fronton dworu w Werenówce Stan z 2018 roku

Gazon – duży, ozdobny trawnik (z kwiatami, fontanną, drzewami, krzewami itp.) na podjeździe do pałacu lub dworu, otoczony wokół drogą dojazdową kończącą się bezpośrednio przed wejściem do rezydencji.

Gazon przed Nowym Zamkiem w Grodnie Stan z 2012 roku

Lukarna – element z pionowo zamontowanym oknem w spadzistym dachu, którego zadaniem jest doświetlenie poddasza.

Lukarna w Werenówce Stan z 2018 roku

Mansarda (facjata) – pomieszczenie mieszkalne znajdujące się w kondygnacji strychowej, stanowiące nadbudowę nad gzymsem budynku. Mansarda jest przykryta dachem mansardowym.

Dach mansardowy w Świacku stan z 2012 roku

Pilaster – filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany.

Pilastry z czerwonej cegły w spichlerzach w Trabach Stan z 2018 roku

Portyk – otwarty ganek kolumnowy lub filarowy, najczęściej
na planie prostokąta, niekiedy dwukondygnacyjny, najczęściej znajdujący się przy wejściu do budynku.

Portyk dworu w Kaszubińcach Stan z 2012 roku

Pseudoryzalit – płaski, nieznacznie wystający przed lico ściany ryzalit.

Pseudoryzality w Świacku Stan z 2012 roku

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach, stanowiący jego organiczną część. W rzucie poziomym zwykle ma
kształt prostokąta lub półkola.

Ryzalit pałacu w Stanisławowie od strony tylnej. Stan z 2012 roku

Westybul – obszerny, reprezentacyjny przedpokój, przedsionek przy
wejściu do pałacu lub rezydencji, stanowiący połączenie głównego
wejścia z innymi pomieszczeniami i mieszczący okazałe schody.

Westybul w pałacu w Świacku. Stan z 2012 roku