Słowo od wydawcy



Rafał Cierniak

Prezes Zarządu Fundacji na rzecz Pomocy Dzieciom z Grodzieńszczyzny



Od Wydawcy

„Może więc teraz drugi tom, Panie Józefie?” – tym pytaniem zamykałem w 2018 roku książkę stanowiącą owoc naszego wspólnego, niezwykle ambitnego przedsięwzięcia wydawniczego, jakim była Pamięć dla pokoleń. Szlakiem zamków, pałaców i dworów Grodzieńszczyzny. Nie ukrywam, słowa te miały pełnić wówczas konwencjonalną funkcję grzecznościowego, kurtuazyjnego zwrotu do autora – Józefa Porzeckiego. Tym bardziej, że prace nad pierwszą częścią były naprawdę długie i dość złożone. Jako niepewna rysowała się też kwestia sfinansowania tomu drugiego Pamięci dla pokoleń.

W kwietniu 2019 roku wszystko stało się jasne – dotacja Senatu Rzeczypospolitej Polskiej pozwoliła kontynuować prace nad katalogiem internetowym i kolejną częścią książki. Od razu podjęliśmy decyzję, że graficznie oba tomy muszą być tożsame, że zachowamy przygotowany dla pierwszej części schemat eksponowania i omawiania poszczególnych miejsc. Na życzenie autora w niniejszej publikacji znalazło się nieco więcej materiału ikonograficznego. Wraz z napływaniem nowych opisów i zdjęć rozrastał się katalog w Internecie – www.pamiecdlapokolen.pl – a we wrześniu ruszyliśmy z pracami redakcyjnymi drugiego tomu książki.

Wtedy naszła mnie refleksja. Zarówno w tomie pierwszym, jak i tym, który trzymacie Państwo w dłoniach, prezentujemy głównie fotografie wykonane przez Józefa Porzeckiego w latach 2012–2019. Pewne miejsce w książce zajmują też zdjęcia archiwalne, materiały wyszperane w archiwach, bibliotekach czy zbiorach prywatnych. Te fotografie w zdumiewający sposób „żyją”. Patrzą z tych obrazków wprost na nas ludzie „zwyczajni”, czasem upozowani, czasem zastygli podczas wykonywania swych codziennych zajęć. Ale wszyscy oni wciąż są, trwają, żyją. Wraz z upływem lat, dekad i stuleci na wybranych przez Józefa Porzeckiego – i przez niego uwiecznionych za pomocą aparatu fotograficznego oraz pióra – miejscach czas odciśnie swoje piętno. Zaczniemy jako czytelnicy obcować już tylko z „martwą naturą”. Owszem, czasami nadal piękną i kwitnącą, ale nie tak wcale rzadko, jak byśmy chcieli, zaniedbaną lub zrujnowaną. Nie będzie tam już życia, ludzie ze zdjęć zrobionych, zdawałoby się, „wczoraj” odejdą do wieczności, ich rodziny rozjadą się po świecie. Pozostaną po nich budowle, założenia parkowe, czasem ogrodzenia, otwarte bramy. Ludzi już nie będzie, ale pozostanie pamięć.

Ta refleksja towarzyszyła mi podczas wszystkich prac związanych z niniejszą publikacją. Podtrzymujemy pamięć dla przyszłych pokoleń, zatrzymujemy w czasie życie byłych właścicieli, pracowników majątków, ekonomów, zarządców, chłopców stajennych, kucharek. Przez wiele lat, dekad, czasem wiele wieków, wszyscy oni tworzyli historię tych miejsc w jej skali mikro, ale historia ta nierozłącznie związała się z dziejami tych ziem, z naszą historią, z Polską. Praca, o której tutaj piszę, to z jednej strony – utrwalona w tytule – pamięć dla pokoleń, ale z drugiej to hołd, cześć dla ich pamięci.

Z tym większą satysfakcją i radością patrzę teraz na dwa tomy Pamięci dla pokoleń. Dumny jestem, że Fundacja na rzecz Pomocy Dzieciom z Grodzieńszczyzny jest ich wydawcą. Dziękuję wszystkim, których praca przyczyniła się do ostatecznego efektu w postaci gotowych książek, wydanych w latach 2018–2019. Podziękowania będą łaskawi przyjąć: Anna Łuszyńska, Łukasz Zabielski, Paweł Sobolewski, Katarzyna Ejsmont, Irena Konon, Piotr Jankowski, Aleksander Miśkiewicz oraz Anna Porzecka i Józef Porzecki, a także – last but not least – Senat RP.

Trzeci tom, Panie Józefie?

Pamięć dla Pokoleń