Synkowicze

22 km na wschód od Zelwy

Rejon zelwieński
Pozostałości zespołu dworskiego w dawnym majątku ziemskim

Pierwsze wzmianki historyczne o tej miejscowości pochodzą z pierwszej połowy XVI wieku. W drugiej połowie XVII stulecia dobra należały do Mateusza Jesmiona, słonimskiego pisarza ziemskiego. W końcu XVIII wieku przeszły one w posiadanie rodziny Pusłowskich. W roku 1845 majątek z trzema folwarkami i siedmioma wsiami należał do Władysława Pusłowskiego i liczył 5243 dziesięciny gruntów. W majątku pracowało pięć młynów wodnych. Według Spisu majętności ziemskich guberni grodzieńskiej z 1890 roku Synkowicze należały do Franciszka Pusłowskiego i liczyły 2462 dziesięciny ziemi. Natomiast do synkowickiej cerkwi
należało 77 dziesięcin.

Po I wojnie światowej majątek przeszedł we władanie spokrewnionej z Pusłowskimi rodziny Godlewskich, do której należał on do września 1939 roku. Ostatnim jego właścicielem był Józef Godlewski, senator II Rzeczypospolitej, prezes Związku Ziemiaństwa powiatu słonimskiego.
Po II wojnie światowej Józef Godlewski wyemigrował do Anglii, gdzie napisał książkę Na przełomie epok, opisującą życie okolicznych dworów na Nowogródczyźnie. Zbudowany w XIX wieku drewniany, parterowy dworek nie zachował się do dzisiejszych czasów. Był to ośmioosiowy, wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta budynek. Fasadę dworu zdobił dwukolumnowy portyk zwieńczony trójkątnym szczytem. Dom nakrywał wysoki czterospadowy dach. Budynek zburzono w 2008 roku, zachowując budynki gorzelni, z których jeden jest mocno zdewastowany. Pozwolenie na budowę gorzelni Pusłowski otrzymał w 1905 roku. Posiadała ona nowoczesny na tamte czasy silnik parowy. Do niedawna była jeszcze wykorzystywana przez miejscowe
gospodarstwo rolne.

Całkowicie wycięto park i drzewa rosnące dokoła budynków gospodarczych. Dawne założenie dworskie reprezentuje współcześnie staw. Obecnie teren znajduje się w zarządzaniu miejscowego gospodarstwa rolnego.

Synkowicze. Cerkiew p.w. Michała Archanioła. Stan 2019 r.

Bardzo ciekawym zabytkiem jest XVI-wieczna, położona w pobliżu terenu dworskiego, wzniesiona w stylu gotyckim cerkiew obronna pw. św. Michała Archanioła. Według niektórych źródeł historycznych mogła być ufundowana przez księcia Konstantego Ostrogskiego, hetmana wielkiego litewskiego.

Przy szosie Słonim – Zelwa, w pobliżu Synkowicz znajduje się ciekawy budynek, pochodzący z początków XX wieku, służący niegdyś zarządcy folwarku Synkowicze „Leśniczówka”, należącego do rodziny Czapskich. Jest to drewniany, parterowy budynek wzniesiony na kamiennej podmurówce. Nakrywa go wysoki dach mansardowy z dachówki. Obecnie funkcjonuje on w roli prywatnego mieszkania. Dom otaczają stare, urocze dęby.

Pamięć dla Pokoleń