Wola (k. Łunny)

Wola na mapie

20 km na zachód od Mostów

Rejon mostowski 

Zespół dworski w dawnym majątku ziemskim, położony przy drodze prowadzącej od Łunny do Wołkowyska

Pierwotnie Wola należała do Sapiehów, w 1799 roku wykupili ją Druccy-Lubeccy. Od 1809 roku majątek należał do rodziny Krzywickich. Na początku XX wieku dobra trafiły jako darowizna we władanie Edwarda i Jadwigi Tarasowiczów. Byli to ostatni właściciele. Majątek liczył około 400 hektarów. Według podanych w Spisie ziemian informacji do Edwarda Tarasowicza należały również majątki w Poporawie, Siemaszkowszczyźnie i Zelwianach.

Klasycystyczny dwór w Woli wybudowano w pierwszej połowie XIX wieku z polecenia rodziny Krzywickich. Składał się on z korpusu głównego i dwóch skrzydeł bocznych. W zwróconej na południe elewacji frontowej usytuowano portyk. Tworzyło go sześć kolumn toskańskich, stojących na planie półkola i utrzymujących daszek z gładkim belkowaniem. Części parterowe dworu nie posiadały żadnych dekoracji. Renowację dworu przeprowadził Edward Tarasowicz po 1920 roku. 

Według Romana Aftanazego przed wybuchem II wojny światowej dwór miał układ dwutraktowy, w części lewej z korytarzem pośrodku. Część środkową od frontu zajmował obszerny hall z klatką schodową. Od strony parku mieścił się trzyokienny salonik. Na prawo od hallu, przy elewacji frontowej znajdował się wielki, podłużny salon, a od strony parku gabinet i pokój. Od strony lewej do hallu i saloniku przylegała duża prostokątna sala jadalna. Usytuowane po obu stronach korytarza pomieszczenia służyły jako pokoje mieszkalne i gospodarcze. Wnętrze nie miało charakteru zabytkowego. W salonie znajdował się kominek granitowy, a w innych pomieszczeniach stały białe kaflowe piece. Pokoje reprezentacyjne wyposażono w posadzki parkietowe, w mieszkalnych były deski. Wartość zabytkową wnętrz stanowiło kilka mahoniowych mebli.

Po 17 września 1939 roku właściciele majątku zostali poddani represjom. Według Leona Karpowicza, mieszkańca Łunny, Edwarda Tarasowicza i jego starszego syna Stanisława aresztowało NKWD w Wilnie i wysłało do lagru stalinowskiego na Uralu. Edward Tarasowicz zmarł tam w 1947 roku. Jego syn Stanisław dostał się do Taszkientu. Wstąpił do Armii Andersa. Przeszedł cały szlak bojowy, walczył pod Monte Casino. Zmarł w Montrealu w 1992 roku. Natomiast młodszy syn Kazimierz w czasie okupacji działał w konspiracji. Należał do Armii Krajowej obwodu „Lewy Niemen”. W 1945 roku został aresztowany przez NKWD i zesłany do Kazachstanu. Zwolniono go w 1956 roku. W ramach repatriacji wyjechał do Polski, mieszkał w Gnieźnie.

Po II wojnie światowej dwór stracił swój pierwotny wygląd. Usunięto portyk, a wnętrze budynku przerobiono na potrzeby domu kultury, który funkcjonował tu do lat 90. XX wieku. Do dzisiaj zachowały się dwa filary od bramy wjazdowej i stare lipy. Obecnie budynek dworu nie jest użytkowany.

Pamięć dla Pokoleń